Kod 29 ile İşten Çıkarıldım: Bu Dosya Dava Edilir mi?
Kod 29 ile işten çıkarılan işçilerin büyük kısmı, bu fesih gerçekten geçerli mi sorusunun cevabını arar. Çünkü uygulamada Kod 29, çoğu zaman olaydan günler hatta haftalar sonra kullanılan bir savunma haline gelebilir. Mahkeme açısından temel mesele şudur: İşveren gerçekten haklı nedenle ve süresinde mi fesih yaptı, yoksa sonradan mı bu gerekçeye sığındı?
Bu sayfa; Kod 29’a dayalı fesihlerin işçi açısından ne zaman dava konusu yapılabileceğini ve hangi durumlarda dava ihtimalinin zayıfladığını, uygulama odaklı şekilde ayırmak için hazırlanmıştır. Unutulmamalıdır ki SGK’ya girilen kod, tek başına belirleyici değildir; belirleyici olan somut olay, zamanlama ve delillerdir.
Haklı Fesihte 6 İş Günü ve 1 Yıllık Süre Ne Anlama Gelir?
Haklı nedenle fesihte en çok yanlış anlaşılan konulardan biri, 6 iş günlük süre kuralıdır. Uygulamada bu süre özellikle işveren açısından katı biçimde değerlendirilir. İşveren, feshe konu olayı öğrendiği tarihten itibaren 6 iş günü içinde haklı fesih hakkını kullanmak zorundadır.
Bunun yanında, 4857 sayılı İş Kanunu’na göre haklı fesih hakkı, olayın gerçekleştiği tarihten itibaren 1 yıl geçtikten sonra kural olarak kullanılamaz. Bu iki süre birlikte değerlendirilir. Sürelerden biri dahi kaçırılmışsa, Kod 29’a dayalı haklı fesih iddiası ciddi biçimde tartışmalı hale gelir ve çoğu dosyada fesih gerekçesi hukuken zayıflar.
Yargıtay uygulamasında, haklı fesihte zamanlama ve “öğrenme tarihi” konusu özellikle önemsenir. Bu nedenle Kod 29 dosyalarında ilk bakılması gereken yer, olayın kendisinden önce süre hesabıdır.
İşveren “Olayı Yeni Öğrendim” Dediğinde Hakim Neye Bakar?
Kod 29 dosyalarında işverenlerin en sık başvurduğu savunma şudur: “Olayı sonradan öğrendim.” Ancak bu savunma tek başına mahkeme açısından yeterli değildir. Hakim, genellikle şu soruların cevabını arar:
- Olayı kim öğrendi?
- Ne zaman öğrenildi?
- Bu öğrenme tarihi hangi delille ispatlanıyor?
Yerleşik yaklaşım şudur: İşverenin “yeni öğrendim” demesi yetmez; öğrenme tarihi somut, tutarlı ve inandırıcı delillerle ortaya konulmalıdır. Bu ispat yapılamıyorsa, 6 iş günlük sürenin geçirildiği kabul edilerek Kod 29 dayanaklı haklı fesih iddiası zayıflayabilir.
Vardiya Amiri veya İnsan Kaynaklarının Bilgisi İşverenin Bilgisi Sayılır mı?
Uygulamada sık görülen savunmalardan biri de şudur: “Amir biliyordu ama işveren bilmiyordu.” Ancak vardiya amiri, şef veya insan kaynakları birimi işveren adına hareket eden kişilerse, bu kişilerin bilgisi işverenin bilgisi olarak kabul edilebilir.
Bu durumda “öğrenme tarihi” daha erken bir tarihe çekilir ve 6 iş günlük süre hesabı buna göre yapılır. Birçok dosyada, bu gerekçeyle “geç öğrendim” savunması zayıflar. Bu yüzden Kod 29 uyuşmazlıklarında yalnızca olayın içeriği değil, işyerindeki yönetim ve bildirim mekanizması da önem kazanır.
Kamera Kaydı Varsa Geç Öğrenme Savunması Geçerli Olur mu?
Olay işyerinde kamera kaydıyla izlenebiliyor, kayıtlar düzenli tutuluyor ve işverenin bu kayıtlara erişimi bulunuyorsa, “sonradan öğrendim” savunması çoğu durumda inandırıcılık sorunu yaşar. Mahkeme pratiğinde kritik soru şudur: “Bu kayıtlar varken neden zamanında işlem yapılmadı?”
Bu soruya makul bir cevap verilemezse, Kod 29 dayanağının güç kaybetmesi mümkündür. Elbette her dosyada kamera kaydı tek başına sonuç belirlemez; ancak zamanlama değerlendirmesinde güçlü bir veri haline gelebilir.
SGK’ya Kod 29 Bildirilmiş Olması Tek Başına Yeterli midir?
Hayır. SGK’ya Kod 29 girilmiş olması mahkeme açısından bağlayıcı değildir; bu, işverenin beyanıdır. Mahkeme; olayın niteliğine, zamanlamaya ve delillere bakar. Uygulamada yalnızca SGK kaydına dayanılarak haklı fesih kabul edilmesi beklenmez.
Bu nedenle, “kod girildi” yaklaşımıyla dosyayı kapatmak doğru değildir. Asıl inceleme, fesih sebebinin gerçekliği ve işverenin bu sebebi hukuka uygun şekilde ispatlayıp ispatlayamadığı üzerinden yapılır.
Her Kod 29 Dosyası Dava Edilir mi?
Hayır. Her Kod 29 bildirimi otomatik olarak dava kazanılır anlamına gelmez. Aşağıdaki koşullarda dava ihtimali zayıflayabilir:
- Olay açık, belgeli ve güçlü delillerle ispatlıysa,
- Fesih 6 iş günü içinde yapıldıysa ve öğrenme tarihi netse,
- Tanık anlatımları tutarlıysa,
- İşçiden savunma alınmış ve süreç usule uygun yürütülmüşse.
Bu içerik, herkesi dava açmaya yönlendirmek için değil; dava edilebilir dosyayı ayırmak ve özellikle süre/ispata ilişkin riskleri görünür kılmak için hazırlanmıştır.
İşçi Açısından Önemli Bir Ayrım
4857 sayılı Kanun’daki 6 iş günlük süre kuralı, haklı fesihte çoğu zaman işveren açısından katı değerlendirilir. İşçi bakımından ise özellikle süreklilik arz eden ihlallerde (örneğin ücretin düzenli eksik ödenmesi gibi) “öğrenme” ve “süre” tartışması dosyanın niteliğine göre farklılaşabilir.
Kod 29 dosyalarında belirleyici olan çoğu zaman şudur: İşveren sürelere uydu mu, öğrenme tarihini ispatladı mı ve fesih sürecini doğru yönetti mi?
Kod 29 Dosyasında Dava İhtimalini Güçlendiren Sorular
Aşağıdaki sorulara dürüstçe cevap vermek, dosyanın hukuki riskini anlamak açısından faydalıdır:
- Olaydan sonra işyerinde çalışmaya devam ettiniz mi?
- Fesih hemen mi yapıldı, yoksa zaman geçti mi?
- “Yeni öğrendim” dışında öğrenme tarihini destekleyen somut delil var mı?
- Amirler, insan kaynakları veya işyeri yetkilileri olaydan haberdar mıydı?
Bu soruların çoğuna hayır yanıtı veriliyorsa, Kod 29’a dayalı haklı fesih iddiası hukuken tartışmalı hale gelebilir ve dava edilebilirlik ihtimali artabilir.
Net Değerlendirme
Kod 29 dosyalarında “olur/olmaz” kararı, belgeler ve süreç yönetimi birlikte değerlendirilerek verilir. Zayıf veya usule aykırı yürütülmüş dosyalarda Kod 29’un geçersizliği gündeme gelebilir. Buna karşılık, olayın güçlü delillerle ispatlandığı ve sürelerin kaçırılmadığı dosyalarda dava önerilmesi doğru olmayabilir.
Avukatın Notu
Bu içerik hukuk öğretmek için değil, işçi açısından karar verebilmek ve özellikle süre/ispata ilişkin kritik noktaları görünür kılmak için hazırlanmıştır. Kod 29 uyuşmazlıkları, çoğu zaman tek bir cümlelik savunmayla değil; öğrenme tarihi, deliller, işyeri organizasyonu ve fesih süreci birlikte incelenerek sağlıklı biçimde değerlendirilir.
Antalya Avukat ile İletişime Geçin
Antalya Avukat Arif Çakır ile iletişime geçerek konu hakkında hukuki destek alabilirsiniz.
